บทเรียนของคนพังงาสู่สาธารณชน : พังงาแห่งความสุข สุขที่คุณสัมผัสได้

ตั้งแต่ปี 2557 – 2560 ผลการจัดอันดับจังหวัดแห่งความสุขของประเทศไทยพบว่า พังงาเป็นจังหวัดที่มีความสุขเป็นอันดับสองของประเทศ โดย พังงาแห่งความสุข ไม่ได้มาจากเพียงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ แต่ยังมาจากความสุขของคุณภาพชีวิตที่ค่อย ๆ ถูกพัฒนาขึ้นจนคนในจังหวัดสามารถสัมผัสได้อย่างทั่วถึง ซึ่งความสุขเหล่านี้เกิดขึ้นจากเบื้องหลังการทำงานฝ่าฟันอุปสรรคร่วมกันของคนในพื้นที่ทุกภาคส่วน จนก้าวผ่านปัญหาที่ต้องเผชิญ ทั้งการรับมือกับภัยพิบัติทางธรรมชาติ ระบบสวัสดิการที่ไม่ทั่วถึง รวมถึงการต่อสู้เพื่อให้ได้มาซึ่งอำนาจในการต่อรองเชิงเศรษฐกิจดังที่ควรจะเป็น

ด้วยประสบการณ์การเดินทางต่อสู้ของกลุ่มคนพังงา มีบทเรียนที่คนทำงานเพื่อขับเคลื่อนสังคมสามารถเรียนรู้และนำไปปรับใช้ได้โดยเฉพาะ การสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในระดับฐานราก มีความเป็นตัวของตัวเอง และมีศักดิ์ศรี ศ.นพ.ประเวศ วะสี และคุณประชา หุตานุวัตร จึงเล็งเห็นว่าควรที่จะมีการตีแผ่แนวคิดและกระบวนการทำงานออกสู่สาธารณชน จึงเกิดเป็นหนังสือถอดบทเรียน พังงาแห่งความสุข สุขที่คุณสัมผัสได้ ซึ่งมีการจัดทำโดยโครงการผู้นำแห่งอนาคต คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และได้มีการจัดงานแถลงข่าวขึ้นที่คณะเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม ที่ผ่านมา ที่อาคารสิริวิทยลักษณ์ คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รังสิต โดยผู้มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนจังหวัดสู่ยุทธศาสตร์พังงาแห่งความสุขได้มาร่วมเสวนาและมีประเด็นที่น่าสนใจดังนี้

คุณไมตรี จงไกรจักร นายกสมาคมประชาสังคมพังงาแห่งความสุข ได้ถอดบทเรียนการทำงานของตนและคนพังงาว่า

“การทำงานเพื่อสังคมของคนพังงา เริ่มจากการทำงานให้ตอบโจทย์ชี้วัดผลสำเร็จของผู้สนับสนุนงบประมาณที่ผลักดันการขับเคลื่อนสังคมในทิศทางขององค์กร ทั้งจากมูลนิธิชุมชนไท สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. รวมถึงหน่วยงานที่มีพระคุณอีกมากมาย จนมาพบจุดหักเหแนวคิดที่เปลี่ยนการทำงานของคนพังงาครั้งใหญ่ คือ คำพูดชวนคิดที่ว่า เป้าหมายควรจะเป็นของเรา ไม่ใช่ของใครอื่น โดยอาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ ตั้งแต่ปี 2556 ทำให้คนพังงาทุกคนต้องตอบคำถามอย่างแท้จริงว่า พังงาแห่งความสุขคืออะไร ซึ่งคำตอบนั้นนำไปสู่การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์สู่นโยบายระดับจังหวัด เพื่อให้การพัฒนาเป็นไปเพื่อความสุขของคนในจังหวัดอย่างแท้จริง เราทุกคนช่วยกันสร้างกว่า 100 รูปธรรมแห่งความสุขให้เกิดขึ้นในจังหวัดพังงา”

คุณปรีดา คงแป้น กรรมการและเลขานุการมูลนิธิชุมชนไท หนึ่งในผู้ผลักดันหลักให้คุณไมตรีก้าวสู่การทำงานเพื่อสังคม ได้สะท้อนสองปัจจัยความสำเร็จของคนพังงาว่า ปัจจัยที่หนึ่ง คือ การพยายามบ่มเพาะตนเองและทีมงานให้เกิดความเข้าใจ สามารถวิเคราะห์ และมองเห็นความเชื่อมโยงของปัญหาระดับจังหวัด และพัฒนาให้ไปถึงระดับโครงสร้างโดยตลอด ปัจจัยที่สอง คือ การมีภาวะการเป็นผู้นำร่วม (Collective Leadership) ของคนทำงานทั้งภาคประชาชน ภาครัฐ และเอกชน ในการทำงานขับเคลื่อนเพื่อความสุขของทุกคนในจังหวัดไปด้วยกัน

คุณธีรพล สุวรรณรุ่งเรื่อง รองผู้อำนวยการ พอช. ได้เน้นย้ำสิ่งที่คุณปรีดาสะท้อนว่า จุดแข็งสำคัญของที่นี่ คือการที่คนพังงาไม่ได้มีฐานคนทำงานเพียง 10 หรือ 20 คน

แต่เป็นการผนึกกำลังการทำงานของคนหมู่มากที่รวมตัวกัน
เพื่อจะพัฒนาถิ่นฐานบ้านเกิดอย่างยั่งยืน

นอกจากการเสวนาโดยผู้มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนจังหวัดพังงาสู่ยุทธศาสตร์พังงาแห่งความสุขแล้ว ศ.นพ.ประเวศ วะสี ยังให้เกียรติปาฐกถาพิเศษ โดยได้ถอดบทเรียนการทำงานของ พังงาแห่งความสุข และ การช่วย 13 ชีวิตหมูป่าออกจากถ้ำหลวง จ.เชียงราย ซึ่งเหตุการณ์พึ่งเกิดขึ้นในช่วงต้นเดือนว่ามีปัจจัยความสำเร็จเหมือนกัน 8 ข้อ ดังนี้

1. การแก้ไขปัญหาดำเนินการหลักโดยคนในพื้นที่ ซึ่งเป็นผู้เผชิญและมีความเข้าใจต่อปัญหา
2. ร่วมมือเป็นหนึ่งเพื่อเป้าหมายเดียวกัน
3. ไม่มีการแบ่งแยกในการทำงาน ไม่ว่าจะด้วยองค์กร อาชีพ หรือเชื้อชาติ
4. เกิดการเรียนรู้ร่วมกันจากการปฏิบัติงานในสถานการณ์จริง (Interactive learning and action) ทำให้เกิดปัญญาร่วมและอัจฉริยภาพกลุ่ม
5. มีการแสวงหาผู้เชี่ยวชาญและเทคโนโลยีได้เหมาะสมกับปัญหา
6. ผู้ประสานงานและดำเนินการในพื้นที่มองเห็นปัญหาแบบภาพรวม และสามารถสื่อสารเพื่อสร้างความเป็นเอกภาพท่ามกลางความหลากหลาย
7. อ่อนน้อมถ่อมตน ยกย่องผู้อื่น ทำงานเพื่อส่วนรวม
8. มีการสื่อสารสู่สาธารณะ ซึ่งเป็นเครื่องมือหนึ่งในการกำกับทิศทางการทำงานให้อยู่บนความถูกต้อง

นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งของบทเรียนการทำงานของ พังงาแห่งความสุข ที่ทำงานร่วมกันมากว่า 20 ปีเท่านั้น ภายในหนังสือยังมีประสบการณ์การล้มลุกคลุกคลาน จุดแข็ง จุดอ่อน หรือแนวทางในการทำงานของชุมชน ที่จะทำให้ผู้อ่านหนังสือเล่มนี้ไม่ทำพลาดซ้ำ บทเรียนการทำงานของพังงาไม่ใช่สูตรสำเร็จหรือตัวอย่างที่สมบูรณ์แต่อย่างใด แต่เป็นกรณีศึกษาให้ผู้ที่ทำงานทางด้านนี้ ได้เรียนรู้และทบทวนการทำงานเพื่อสังคมไปด้วยกัน โดยผู้ที่สนใจสามารถดาวน์โหลดหนังสือ พังงาแห่งความสุข...สุขที่คุณสัมผัสได้ ได้ทางช่องทางออนไลน์ที่เว็บไซต์โครงการผู้นำแห่งอนาคต

 , , , ,